Bugün, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü. Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen bu özel gün, sadece bir anma veya kutlama günü değil; engelli bireylerin haklarına, yaşadıkları zorluklara ve toplumsal hayata tam katılımlarının önemine dikkat çekmek için küresel bir platformdur.
Bu özel günde, engellilik kavramına bakış açımızı yeniden gözden geçirmeli, farkındalığı artırmalı ve erişilebilirliği temel bir insan hakkı olarak savunmalıyız.
Engellilik: Bireysel Değil, Toplumsal Bir Konu
Modern yaklaşım, engelliliği bir bireyin fiziksel ya da zihinsel durumundan ziyade, çevre tarafından yaratılan engellerin bir sonucu olarak tanımlar. Yani bir kişi engelli doğmaz; erişilemez binalar, önyargılarla dolu toplumlar ve yetersiz yasal düzenlemeler tarafından engellenir.
- Erişim Engelleri: Rampa eksikliği, işaret dili tercümanı olmaması, Braille alfabesinin kullanılmaması gibi fiziksel ve iletişimsel bariyerler.
- Zihinsel Engeller: Önyargı, ayrımcılık ve etiketleme gibi sosyal dışlama mekanizmaları.
3 Aralık, işte bu toplumsal engelleri ortadan kaldırma sözümüzü yenileme günüdür.
Talep Edilenler: Eşit Haklar ve Tam Katılım
Engelli bireylerin talepleri çok açık ve evrenseldir: Toplumsal hayatın her alanına tam ve eşit katılım.
- Eğitim: Her kademede kaliteli ve kapsayıcı eğitim imkanları.
- İstihdam: Yeteneklerine uygun, ayrımcılık içermeyen iş olanakları ve adil çalışma koşulları.
- Sağlık: Erişilebilir ve uygun maliyetli sağlık hizmetleri.
- Ulaşım ve Çevre: Toplu taşıma araçlarından binalara, kamusal alanların tamamının engellilere uygun hale getirilmesi.
Bizim Rolümüz Ne Olmalı?
Farkındalık yaratmak, büyük kampanyalardan ibaret değildir; günlük yaşamımızdaki küçük eylemlerle başlar:
- Dili Değiştirin: “Engelli” yerine, bireyin önce geldiğini vurgulayan “Engelli Birey” veya “Özel Gereksinimli Birey” gibi kapsayıcı bir dil kullanın.
- Empati Kurun: Bir engelli bireyin yaşadığı zorlukları anlamaya çalışın ve yardım teklif ederken önce izin isteyin.
- Talep Edin: Yaşadığınız çevredeki erişilebilirlik eksikliklerini (bozuk rampalar, engelli park yerlerinin işgali vb.) gördüğünüzde yetkililere bildirin.
- İşgal Etmeyin: Engelli bireyler için ayrılmış park yerlerini, tuvaletleri ve kaldırım rampalarını kesinlikle işgal etmeyin.
3 Aralık Dünya Engelliler Günü, bir günlük sempati değil, 365 günlük sorumluluk hatırlatmasıdır. Erişilebilir bir Türkiye ve eşit bir dünya için üzerimize düşen görev; engelleri bireylerin hayatından kaldırmak, sadece engelsiz bir toplum inşa edene kadar devam etmektir.
Unutmayalım: Engellerin çoğu, kaldırımlarımızda değil, zihinlerimizdedir.
